Σπόροι Κινόα


ΚΙΝΟΑ

Επιστημονική ονομασία: chenopodium quinoa

Family: Amaranthaceae

Η κινόα του γένους των χηνοποδιδών, δεν είναι δημητριακό – για την ακρίβεια ως φυτό είναι πιο συγγενική με το σπανάκι, το παντζάρι και τον αμάραντο – αλλά οι σπόροι της καταναλώνονται ως τέτοιο, και μάλιστα με πλεονεκτήματα έναντι πολλών ανάλογων τροφών : δεν περιέχει γλουτένη και χωνεύεται ευκόλοτερα από το σιτάρι, το καλαμπόκι ή τη σίκαλη, ενώ μπορεί να αντικαταστήσει το ρύζι σε οποιαδήποτε μορφή του. Η επιστημονική του ονομασία είναι Chenopodium quinoa, ανήκει στα ψευτοδημητριακά και προέρχεται από τη Νότια Αμερική. Είχε μεγάλη διαθρεπτική σημασία για τους προ-Κολόμβιους πολιτισμούς των Άνδεων. Ήταν η δεύτερη κύρια τροφή μετά την πατάτα και το καλαμπόκι.

Ο καρπός της κινόα, ενός φυτού που καλλιεργείται ψηλά στις Άνδεις, έχει εξαιρετική διατροφική αξία και πλησιάζει όλο και περισσότερο το δυτικό τραπέζι. Γνωστή ως «τσισάγια μάμα» ή «μητέρα όλων των δημητριακών», η κινόα ήταν τόσο σημαντική για τους Ίνκας, ώστε η πρώτη σπορά του έτους γινόταν συνήθως από τον αυτοκράτορα, χρησιμοποιώντας ειδικά εργαλεία από χρυσό. Οι Ισπανοί κατακτητές αρχικά περιφρόνησαν την κινόα. Αργότερα απαγόρευσαν την καλλιέργειά της, επειδή οι σπόροι χρησιμοποιούνταν σε «παγανιστικές τελετές», και ανάγκασαν τους αυτόχθονες να καλλιεργούν σιτηρά στη θέση της.

Σήμερα χαίρει υψηλής εκτίμησης

γ ια την διαθρεπτική του αξία και τα Ηνωμένα Έθνη το έχουν κατατάξει σαν υπερτροφή για την υψηλή του περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη (13%). (η διατροφική της αξία από πρωτεϊνική άποψη πλησιάζει εκείνη του κόκκινου κρέατος και των γαλακτοκομικών). Σε αντίθεση με το ρύζι ή το σιτάρι, που είναι χαμηλά σε λυσίνη, το κινόα περιέχει ισορροπημένη περιεκτικότητα σε ουσιώδη αμινοξέα για τους ανθρώπους, ενώ είναι γεμάτη από μεταλλικά ιχνοστοιχεία, κάνοντας το ασυνήθιστα πλήρες είδος διατροφής.
Μολονότι στην πράξη είναι ένας σπόρος, το κινόα θεωρείται πλήρες δημητριακό και μια καλή πηγή φυτικών ινών.

Το κινόα επιπλέον περιέχει Ωμέγα 3 λιπαρά, τα οποία ωφελούν την καρδιά. Επίσης είναι καλή πηγή φωσφόρου και έχει πολύ μαγνήσιο και σίδηρο.
Tα φύτρα είναι βλαστοί που βγαίνουν από διάφορους καρπούς και εμπλουτίζουν τη διατροφή σας με πολλά θρεπτικά συστατικά σε επαρκείς ποσότητες. Eίναι από τα πλέον ισορροπημένα και υγιεινά τρόφιμα της διατροφικής αλυσίδας. Άλλα από αυτά είναι τραγανά, άλλα μαλακά, άλλα έχουν ελαφριά γεύση και άλλα πιο πικάντικη. Tα μαλακά φύτρα ταιριάζουν περισσότερο σε σαλάτες και σάντουιτς, γιατί μπορούν να καταναλωθούν και ωμά, ενώ τα πιο σκληρά μπορούν να μαγειρευτούν και να δώσουν ξεχωριστή γεύση σε σούπες, βραστά λαχανικά και λαδερά.

Πώς μας ωφελούν

Tα φύτρα περιέχουν λίγες θερμίδες και λιπαρά, αλλά είναι έξοχη πηγή φυτικών ινών, αντιοξειδωτικών και βιταμινών, ειδικά τώρα το χειμώνα, που τα φρούτα και τα λαχανικά είναι περιορισμένα. Xάρη σε κάποια χημικά μόρια που περιέχουν, τροφοδοτούν τον οργανισμό με ενέργεια και μας αναζωογονούν. Bοηθούν στην ανανέωση των κυττάρων και καθυστερούν τη γήρανση.

 

Πώς θα «καλλιεργήσετε» φύτρα
Tι θα χρειαστείτε
• Ένα γυάλινο δοχείο με φαρδύ στόμιο, ώστε όταν αναπτυχθούν τα φύτρα, να μπορείτε να τα βγάλετε με ευκολία.
• Ένα τουλουπάνι (βαμβακερό ύφασμα με το οποίο φτιάχνουν τυρί).
• Για τα φασόλια και τις φακές βάζετε τον καρπό όπως τον αγοράζετε, κατά προτίμηση από καταστήματα βιολογικών προϊόντων. Για τα υπόλοιπα φύτρα αγοράζετε τους σπόρους τους, από τα ίδια καταστήματα.

H «καλλιέργεια» βήμα προς βήμα
• Πλύντε καλά τους καρπούς ή τους σπόρους που έχετε επιλέξει.
• Bάλτε τους σε ένα γυάλινο δοχείο με νερό, σκεπάστε το με το τουλουπάνι και μουλιάστε τους για 6 έως 8 ώρες

 

  • Tην επομένη, αδειάστε το νερό, ξεπλύντε τους και στραγγίξτε τους καλά.
    • Ξαναβάλτε τους στο γυάλινο δοχείο, φροντίζοντας 2 με 3 φορές την ημέρα να τους ραντίζετε με νερό και να αναδύετε το δοχείο, ώστε οι νεαροί βλαστοί να αναπτυχθούν ομοιόμορφα.
    • Όταν οι καρποί βλαστήσουν και τα φύτρα μεγαλώσουν, τότε μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε. Φυτρώνουν σε 2 με 5 ημέρες ανάλογα και πάλι με τον καρπό που θα βάλετε. Mην τα αφήσετε πάνω από 7 μέρες, γιατί οι ρίζες τους θα μεγαλώσουν πολύ και θα αποκτήσουν πικρή γεύση.
    • Bγάλτε τα φύτρα από το δοχείο, βυθίστε τα σε ένα μπολ με νερό και ξεπλύντε τα προσεκτικά.Πώς θα τα συντηρήσετε
    Για να επωφεληθείτε στο έπακρο από τα θρεπτικά τους συστατικά, το ιδανικό θα ήταν να τα καταναλώσετε αμέσως μόλις τα συγκεντρώσετε. Εναλλακτικά, μπορείτε, αφού τα βγάλετε από το δοχείο, να τα διατηρήσετε στο ψυγείο για τρεις με τέσσερις ημέρες σ’ άλλο γυάλινο δοχείο που σκεπάζει ή στις ειδικές σακούλες που χρησιμοποιούνται για το ψυγείο με μια ματιά

Είναι θάμνος που οι σπόροι του τρώγονται και υπάρχουν σε πολλά χρώματα άσπρο, κόκκινο, μαύρο αλλά και μπλε.
Χρησιμοποιείται όπως το ρύζι και το κουσκούς. Αν κανείς θέλει να το μαγειρέψει, θα πρέπει πρώτα να το ξεπλύνει καλά κάτω από τρεχούμενο νερό και μετά το βράζουμε σε διπλάσια ποσότητα νερού. Το ξέπλυμα είναι απαραίτητο γιατί η φλούδα του κινόα περιέχει ένα πικρό συστατικό (saponiner) που μπορεί να πικρίζει αλλά δεν είναι επικίνδυνο.

Ο σπόρος κινόα στην διατροφή των πουλιών:

Τα τελευταία χρόνια πρώτα στην Ευρώπη και στην πορεία και στη χώρα μας εισήχθησαν στο διαιτολόγιο των πτηνών συντροφιάς νέοι σπόροι με ιδιαίτερη διατροφική αξία όπως η chia (κία ), η καμελίνα (camelina sativa ) και η περίλλα ( perilla seed ) .H ιδιαίτερη τους αξία προκύπτει από την πρωτεΐνη που περιέχουν ,τόσο σε ποσοστό ,όσο και σε είδος αμινοξέων ,με υψηλό ποσοστό σε σχέση με άλλες φυτικές τροφές όπως τα θειούχα μεθειονίνη και λυσίνη (ελάχιστα πιο χαμηλά από αυτά του αυγού ) ιδιαίτερα απαραίτητα στη σύσταση στον οργανισμό των πουλιών ζωικής πρωτεΐνης .Μπορούν έτσι να συμπληρώνουν το διαιτολόγιο των πουλιών χωρίς να τα επιβαρύνουν με τα αρνητικά της υπερβολικής ζωικής πρωτεΐνης που κυρίως χορηγείται μέσω του αυγού. Υπάρχουν βέβαια εποχές που εκείνο λόγω των τεράστιων αναγκών σε μικρό χρονικό διάστημα (ανάπτυξη νεοσσών ,πτερόροια ) είναι αναντικατάστατο .Όμως οι σπόροι αυτοί έχουν και ιδιαίτερα υψηλή σύσταση σε λιπαρά ,κάτι που μας περιορίζει στο ποσοστό χρήσης τους στα μίγματα.

Το πρόβλημα αυτό έρχεται να λύσει ένας νέος σπόρος η Κινόα ( quinoa seed )  που εδώ και καιρό είναι γνωστή σε όσους προτιμούν για τη διατροφή τους προϊόντα με διατροφική αξία και κατέχει περίοπτη θέση σε κάθε πάγκο καταστημάτων με βιολογικά προϊόντα.

Γιατί όμως μπορεί να είναι και λύση για τα πτηνά μας; Γιατί απλά έχει όλα αυτά τα θετικά ,με ποσοστό σε λιπαρά  μόλις 6 % συγκρίσιμη και ίσως λίγο χαμηλότερη

από τον καναρινόσπορο (ασπούρι -κεχρί ) αλλά και τα διάφορα είδη millet .Κάτι που την κάνει ικανή  να αναπληρώνει σε ελεύθερη ποσόστωση κάθε μέρα ακόμη και αυτούς τους βασικούς σπόρους χωρίς να αυξάνει θερμιδικά το ημερήσιο σιτηρέσιο τους, Ενώ συγχρόνως προσφέρει ακόμη περισσότερα από αυτούς. Τι εννοώ; έχει αρκετά υψηλότερη σε σχέση με αυτούς σύσταση σε λιπαρά οξέα (παρόλο που τα λιπαρά της είναι χαμηλά ,ενώ υψηλά είναι κατά ποσοστά φωσφόρου  που χρειάζονται στον οργανισμό για την αφομοίωση του ασβεστίου που δίνουμε στα πουλιά μας μέσω της παροχής σουπιοκόκαλλου (που έχει κυρίως  ασβέστιο ) αλλά και του παρόμοιου της σπόρου Αμάρανθου, που εκείνος διακρίνεται για την υψηλή  σύσταση σε ασβέστιο. Τα παραπάνω την καθιστούν και ιδανική λύση σαν βασική διατροφή σε πουλί που αναγκαστικά πρέπει να μπει σε πρόγραμμα διαίτης λόγω εμφάνισης υπερβολικού λίπους. Η σύσταση της σε πρωτεΐνη θα το βοηθήσει να μην χάσει μυϊκή μάζα αλλά λίπος χωρίς παράλληλα να κινδυνεύσει από εμφάνιση πτερόρροιας από την έλλειψη διατροφικών στοιχείων όπως η πρωτεΐνη αλλά και τα λιπαρά οξέα που δίνουν και τη λάμψη στο φτέρωμα.

Ας έρθουμε τώρα στον τρόπο ένταξης της στη διατροφή των πουλιών. Ο πιο εύκολος θα ήταν η ανάμειξή της σε ένα ικανό ποσοστό της στο βασικό μίγμα σπόρων .Εδώ υπάρχει ένα κόλλημα που ίσως στην ουσία να μην υπάρχει: στη φύση αυτό το φυτό λόγω της θρεπτικής του αξίας στην πορεία του χρόνου ήταν λογικό να επιλέγεται για τροφή από τα πτηνά .Κάτι τέτοιο οδήγησε με μηχανισμούς που είναι κατανοητοί σε όσους γνωρίζουν τι σημαίνει φυσική επιλογή και εξέλιξη των ειδών ,στο να αναπτύξει στον εξωτερικό φλοιό του (μόνο! )  κάποιες ουσίες τις λεγόμενες σαπωνίνες ,που η πικρή τους γεύση απωθεί τα πουλιά στο να φάνε το σπόρο. Αυτό δεν είναι στον ίδιο βαθμό σε όλες τις ποικιλίες και κυρίως στις εκλεγμένες για καλλιέργεια. Στο εμπόριο μπορεί να πετύχουμε σπόρους που να έχουν αλλά και να μην έχουν αυτό το πρόβλημα . Από μαρτυρίες εκτροφέων έχω στοιχεία για θετική και αρνητική αποδοχή τους στην ξηρή μορφή τους. Πρόσφατα δοκίμασα και εγώ σε αυτή τη μορφή γιατί μέχρι τώρα τους έδινα με άλλο τρόπο ,σε μορφή φύτρου . Η αποδοχή τους σε ξερή μορφή αναμιγμένους στην αυγοτροφή, με εξέπληξε θετικά .Ένας τέτοιος τρόπος, ανάμεσα σε κάποια τροφή που τους αρέσει ,είτε το μίγμα συμπληρωματικών σπόρων που δίνουμε όπως κία ,καμελίνα κλπ ,είτε η αυγοτροφή τους είναι ιδανικός για δοκιμή και σταδιακή εισαγωγή!

Όπως σας ανεφέρθη πιο πάνω, ήδη από καιρό παρέχω την κινόα υπό μορφή φύτρου αναμεμειγμένου στην αυγοτροφή. ο καλύτερος τρόπος χορήγησης του είναι να αναμιχθεί με την αυγοτροφή αφού βράσουμε ποσότητα μιας κουταλιάς της σούπας σε διπλάσιο νερό σε ενα μπρίκι για 5 λεπτά ,κλεισουμε με το μάτι και αφησουμε να τραβήξει νερό και να φουσκώσει λίγο και τον στραγγίσουμε .Όπως θα παρατηρήσουμε ήδη θα έχει εμφανιστέι και η φύτρα της .Είτε με έτοιμη αυγοτροφή (την οποία έχω διάφορους λόγους εδώ και χρόνια να μην χρησιμοποιώ ) ,είτε με κάποια δικιά μας σπιτική.

Το πρόβλημα των σαπωνίνων με τα φύτρα είναι εξαφανισμένο γιατί απλά το ξέπλυμα των φύτρων τις εξαφανίζει πλήρως .Αυτός είναι και ο τρόπος ( ξέπλυμα ) που προτείνεται για χρήση της κινόα στο ανθρώπινο συνταγολόγιο ,όταν παρουσιάζει τέτοιο πρόβλημα. Όμως συνήθως δεν υπάρχει καν, γιατί η συσκευασμένη μορφή της συνήθως έχει πριν ξεπλυθεί και στεγνωθεί .Πληροφορίες για τον τρόπο ετοιμασίας των φύτρων μπορούμε να δούμε εδώ:

Tα φύτρα είναι βλαστοί που βγαίνουν από διάφορους καρπούς και εμπλουτίζουν τη διατροφή μας με πολλά θρεπτικά συστατικά σε επαρκείς ποσότητες. Eίναι από τα πλέον ισορροπημένα και υγιεινά τρόφιμα της διατροφικής αλυσίδας. Άλλα από αυτά είναι τραγανά, άλλα μαλακά, άλλα έχουν ελαφριά γεύση και άλλα πιο πικάντικη. Tα μαλακά φύτρα ταιριάζουν περισσότερο σε σαλάτες και σάντουιτς, γιατί μπορούν να καταναλωθούν και ωμά, ενώ τα πιο σκληρά μπορούν να μαγειρευτούν και να δώσουν ξεχωριστή γεύση σε σούπες, βραστά λαχανικά και λαδερά.

Πώς μας ωφελούν

Tα φύτρα περιέχουν λίγες θερμίδες και λιπαρά, αλλά είναι έξοχη πηγή φυτικών ινών, αντιοξειδωτικών και βιταμινών, ειδικά τώρα το χειμώνα, που τα φρούτα και τα λαχανικά είναι περιορισμένα. Xάρη σε κάποια χημικά μόρια που περιέχουν, τροφοδοτούν τον οργανισμό με ενέργεια και μας αναζωογονούν. Bοηθούν στην ανανέωση των κυττάρων και καθυστερούν τη γήρανση.

Πώς θα «καλλιεργήσετε» φύτρα
Tι θα χρειαστείτε
• Ένα γυάλινο δοχείο με φαρδύ στόμιο, ώστε όταν αναπτυχθούν τα φύτρα, να μπορείτε να τα βγάλετε με ευκολία.
• Ένα τουλουπάνι (βαμβακερό ύφασμα με το οποίο φτιάχνουν τυρί).
• Για τα φασόλια και τις φακές βάζετε τον καρπό όπως τον αγοράζετε, κατά προτίμηση από καταστήματα βιολογικών προϊόντων. Για τα υπόλοιπα φύτρα αγοράζετε τους σπόρους τους, από τα ίδια καταστήματα.

H «καλλιέργεια» βήμα προς βήμα
• Πλύντε καλά τους καρπούς ή τους σπόρους που έχετε επιλέξει.
• Bάλτε τους σε ένα γυάλινο δοχείο με νερό, σκεπάστε το με το τουλουπάνι και μουλιάστε τους για 6 έως 8 ώρες.
• Tην επομένη, αδειάστε το νερό, ξεπλύντε τους και στραγγίξτε τους καλά.
• Ξαναβάλτε τους στο γυάλινο δοχείο, φροντίζοντας 2 με 3 φορές την ημέρα να τους ραντίζετε με νερό και να αναδύετε το δοχείο, ώστε οι νεαροί βλαστοί να αναπτυχθούν ομοιόμορφα.
• Όταν οι καρποί βλαστήσουν και τα φύτρα μεγαλώσουν, τότε

μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε. Φυτρώνουν σε 2 με 5 ημέρες ανάλογα και πάλι με τον καρπό που θα βάλετε. Mην τα αφήσετε πάνω από 7 μέρες, γιατί οι ρίζες τους θα μεγαλώσουν πολύ και θα αποκτήσουν πικρή γεύση.
• Bγάλτε τα φύτρα από το δοχείο, βυθίστε τα σε ένα μπολ με νερό και ξεπλύντε τα προσεκτικά.

Πώς θα τα συντηρήσετε
Για να επωφεληθείτε στο έπακρο από τα θρεπτικά τους συστατικά, το ιδανικό θα ήταν να τα καταναλώσετε αμέσως μόλις τα συγκεντρώσετε. Εναλλακτικά, μπορείτε, αφού τα βγάλετε από το δοχείο, να τα διατηρήσετε στο ψυγείο για τρεις με τέσσερις ημέρες σ’ άλλο γυάλινο δοχείο που σκεπάζει ή στις ειδικές σακούλες που χρησιμοποιούνται για το ψυγείο με μια ματιά.

Σιδέρη Σωτηρία μέλος ΠΣΕΠΠ G74

Πηγές:el.wikipedia.org/wiki/Κινόα -www.queen.gr/…/14563-Pws-na-mageireyete-th

levantabio.blogspot.com/…/blog-post_1842.html

www.womenonly.gr/article.asp?catid…2.